Zaans Medisch Centrum

Van ziekenhuis naar gezondheidsboulevard
Het FIT-STOP concept combineert cure, care en preventie gericht op sport. Het complex is ontwikkeld vanuit een bestaand streekziekenhuis, het Zaans Medisch Centrum en anticipeert op een mogelijke stedenbouwkundige ontwikkeling van het gebied. Gezien de huidige ontwikkelingen, gericht op meer marktwerking en keuzevrijheid voor de cliënt, zal het ziekenhuis van de toekomst zich duidelijk moeten profileren. Het Zaans Medisch Centrum kenmerkt zich als een breed maatschappelijke georiënteerde organisatie. Hoewel gelegen aan de hoofd verkeersontsluiting van Zaandam en tussen grote woonwijken, maakt de zorginstelling nu ruimtelijk en functioneel geen deel uit van het stedelijk weefsel over de ziekenhuislocatie doorgetrokken waarmee het ziekenhuis wordt ingebed in de stad. Het gebied kent een aantal schaalniveaus, van regio naar wijk, die zicht in het FIT-STOP model ruimtelijk en functioneel manifesteren. Aan de regionale zijde, aan de Poort van Zaandam vormt een aantal grote volumes, een grootstedelijke structuur. Deze volumes, het ziekenhuis, een indoor sportcomplex en een zorgkantorencomplex worden verbonden door een parkstructuur. De verbinding tussen de rotonde en de woonwijken aan de andere zijde van het terrein vormt een harde grens tussen het stedelijke en kleinschalige niveau, gelegen aan de parkzijde. De woongebouwen aan deze zijde worden verbonden door een wijkstraat met voorzieningen, de ‘strip’.  

Groeimodel
De eerste stap in de ontwikkeling van het concept is de geplande nieuwbouw van poliklinieken, front office functies en parkeergelegenheid. Samen met Albert Heijn en Evean Zorg wordt daarbinnen een ‘gezondheidsboulevard’ ontwikkeld als eerste aanzet voor een one stop-shopping concept gericht op de vermaatschappelijking van de zorg. De entreehal manifesteert zich als een plein waar vanuit de gezondheidsboulevard op de eerste verdieping bereikt wordt. De functies aan deze route vermengen zich met de front office functies van het ziekenhuis en sluiten aan op de AH-XL die zich richt op gezonde voeding. De volgende vernieuwing van het ziekenhuis kan aan de noordzijde van het complex plaatsvinden. Deze volgende stap in het concentreren van cure functies biedt vervolgens, door sloop van het ‘oude’ ziekenhuis ruimte aan de realisatie van meer care functies en functies gericht op preventie. Deze lange termijn visie laat een groeimodel zien, vergelijkbaar met de ontwikkeling van een stad. De care functies aan de zuidzijde van het complex zijn gericht op logies- en woonfuncties. De verschillende doelgroepen hebben hun eigen ‘huizen’ die verbonden zijn door een ‘strip’. In de strip bevinden zich de ontsluitingen naar de woon- en logiesgebouwen en vanaf de straat ontsloten winkels en andere binnenstedelijke plintfuncties. Het dak van de strip is te gebruiken als terras en heeft een ruimtelijke en visuele relatie met de promenade en het park. De route tussen de strip en het ziekenhuis wordt door de plaatsing van paviljoens (viskraam, bloemenkiosk) verdeeld in een fietsroute en een wandelpromenade, beide op maaiveldniveau. De fietsroute sluit aan op de verbinding vanuit de naastgelegen wijk en op de rotonde, die de verbinding vormt naar de rest van de stad.  

Stedelijkheid door functiemenging
De toevoeging van woonfuncties maken het gebied tot een stedelijk weefsel. Bovendien kunnen de verschillende doelgroepen gebruik maken van de voorzieningen in het FIT-STOP complex. Het kraamhotel heeft een directe verbinding (loopbrug) met het behandelhuis. Autistische kinderen die gebruik maken van het logeerhuis en jongeren die onder begeleiding zelfstandig kunnen wonen, kunnen zowel binnen als buiten sporten. Bovendien zijn er scholen in de nabijheid van het complex. Ouderen kunnen dicht bij zorg- en winkelvoorzieningen wonen. Deze bevolkingsgroep neemt ook in Zaandam in de komende jaren sterk toe. Voor revaliderende patiënten is er de mogelijkheid om tijdelijk in een zotel te verblijven. Psychiatrische patiënten wonen midden in de stad en toch in een rustige parkachtige omgeving. Ook een Ronald Mc Donaldhuis past aan deze strip. De outdoor sportverzieningen zijn in de huidige situatie al aanwezig, indoor sportvoorzieningen echter nauwelijks. In zo’n complex is plaats voor een fitnesscentrum, wielerbaan, zwembaden, skihelling en wanneer meer gericht op leisure ook een kartbaan en bioscoopcomplex. De kracht van dergelijke functies id dat deze zowel een bovenregionale doelgroep als ook de bevolking uit de wijk ( en de strip) bedienen. Hetzelfde geldt voor de AH-XL, de diverse zorg- en winkelvoorzieningen en natuurlijk het ziekenhuis. De vele (met name fiets-) bewegingen en de bezoekers en bewoners geven het FIT-STOP complex zo een groot draagvlak en maken de zorg laagdrempelig, letterlijk en figuurlijk goed bereikbaar voor de bevolking van Zaandam en omgeving. Bovendien genereert FIT-STOP werk en opleidingen.